Colaburazion strategica danter la rujenedes retoromanes
Cunvëni sun la digitalisazion dla rujenedes de mendranza a Udine: ladins, rumanc y furlans mët adum si forzes
BULSAN/UDINE (USP) La trasfurmazion digitela dl ladin, rumanc y furlan ie tl zënter dl proiet europeich "DIGI-RLF". L proiet vën finanzià dal programm INTERREG Talia-Svizra. L diretëur dla Repartizion Aministrazion scola y Cultura ladina, Mathias Stuflesser, à te si funzion de lead partner n vënderdi ai 25 de setëmber a Udine prejentà l proiet. La ucajion ie stata la cunferënza "Strumënc digitei per la rujenedes de mendranza: esperienzes, strategia y szenars nueves", metuda a jì per l Di europeich dla rujenedes dal'Agentura regionela per la rujeneda furlana (ARLEF) y partners tecnologichs.
Tres l proiet DIGI-RLF veniël laurà ora na strategia digitela coordineda danter la trëi rujenedes retoromanes, metù ite dac linguistics te banches de dac standardisedes a livel nternaziunel y svilupà modiei per l recunescimënt dla usc, che possa per ejëmpl vester de utl per la trascrizion automatica dla sentedes.
"La coalburazion danter la trëi rujenedes retoromanes nes permët de svilupé deberieda tecnologies linguistiches y de ti pité plu servijes ai zitadins te si rujeneda", à trat adum Mathias Stuflesser.
Ntan l cunvëni à Samuel Frontull (Università de Dispruch), ilustrà l svilup dla tecnologies linguistiches per l ladin, finanziedes dal Istitut Ladin Micurá de Rü, partner assozià dl proiet DIGI-RLF. Tenì n referat à nce l secreter generel Andreas Gabriel (Lia Rumantscha), che à tratà la tematica dla suveranità linguistica digitela dl rumanc, y l diretëur William Cisilino (ARLeF), che à dat na sëuravista sun i obietifs tecnologics dl nuef Plan Generel de Politica Linguistica per l Furlan 2026-2030.
L cunfront de Udine se njonta tla sterscia tradizion de culaburazion danter la trëi cumuniteies retoromanes, renfurzeda da mpermò dala vijita de na delegazion rumancia y furlana al Di dla Cultura Ladina a Urtijëi. L ubietif dla culaburazion ie chël de crië na rë de cumpetënzes linguistiches y tecnologiches sëura i cunfins ora per vëncer la sfides cumpartides danter la cumuniteies, che va dala standardisazion di dac ala tecnologies per rujenedes a ressurses limitedes.
Deplü informaziuns
L proiet Interreg DIGI-RLF
Lead partner dl proiet Interreg Talia-Svizra ie la Repartizion Aministrazion Scola y Cultura Ladina. D'autri partner ie la lia de tët per l rumanc tla Svizra Lia Rumantscha, l zënter de nrescida Eurac Research, la Sezion Ladina dl'Università Liedia de Bulsan y l'Agentura regiunela per la rujeneda furlana (ARLEF).
Per la realisazion dl proiet che dura 30 mënsc iel dala pert de Südtirol a disposizion belau 600.000 euro dl Fonds Europeich per l Svilup Regiunel y de mesuns statei, dala pert dla Svizra ndut 150.000 francs svizri, de chëi che l Cianton Grijun porta mez i custimënc.
L program Interreg Talia-Svizra 2021-2027 porta pro ala cooperazion danter la regions y uel purté miuramënc economics, soziei y ecologics.
red
Documënc da desćiarié
- L team d’organisazion y i referënc dl cunvëni: deberieda per pudëi nuzé plu saurì la rujenedes retoromanes tl mond digitel. (da man ciancia: i project manager Francesco Contin e Federico Grione, Sara Menazzi (ARLeF), partner tecnologich Andrea Virgilio, William Cisilino (diretëur de ARLeF), Eros Cisilino (presidënt de ARLeF), Marco Giacomello (sozietà in-house INSIEL), diretëur de repartizion Mathias Stuflesser, Samuel Frontull (Università de Dispruch), secreter generel Andreas Gabriel (Lia Rumantscha), Robert Sama (DIGI-RLF). (Foto: Intendënza y Cultura ladina) » [IMG 1 MB]
- Abteilungsdirektor Mathias Stuflesser weist auf die Bedeutung digitaler Sichtbarkeit für die drei rätoromanischen Sprachen hin. (Foto: Intendënza y Cultura ladina/Robert Sama) » [IMG 802 kB]
