Charta nueva dla sculées y di sculeies ie unida prejenteda

09/03/2026, 3:37 PM

Regulamentazions plu tleres, danter l auter n con' di duvieres de cësa, dla mesures de desziplina y de comunicazion

Ai 3 de setëmber iel unì prejentà la charta nueva di sculeies y dla sculées (da man ciancia) assessëur Daniel Alfreider, Jan Paul Promberger, Julia Moosburger, assessëur Philipp Achammer, Marco Fauni y assessëur Marco Galateo. (Foto: USP/Fabio Brucculeri)
Ai 3 de setëmber iel unì prejentà la charta nueva di sculeies y dla sculées (da man ciancia) assessëur Daniel Alfreider, Jan Paul Promberger, Julia Moosburger, assessëur Philipp Achammer, Marco Fauni y assessëur Marco Galateo. (Foto: USP/Fabio Brucculeri)

BULSAN (USP). La charta o cherta dla sculées y di sculeies ie la fundamënta dl regulamënt dla scola y à laite nce la definizion di dërc y di duvieres plu mpurtanc dla sculées y di sculeies. La charta che valova nchinamò ie dl 2003 y vën śën sustituida da na charta revijiuneda. Chësta ie unida prejenteda ai 3 de setëmber dai trëi assessëures per la scola y furmazion Philipp Achammer, Marco Galateo y Daniel Alfreider, deberieda cun i reprejentanc dla cunsultes provinzieles dla sculées y di sculeies Julia Moosburger, Marco Fauni y Jan Paul Promberger.

"La scola ie na luegia ulache l vën dat inant cunescënza, ma nce na sënta de vita soziela cun regules tleres. La scola dëssa vester na luegia de cunlaurazion respetëusa, ulache l vën mparà y vivù pruzesc democratics," à dit l assessëur Alfreider. "L fin primer dla charta ie de garantì la cualità dl nseniamënt y n ambient de mparé cun crëta. La scola ie n ambient per mparé, cun si dërc ma nce cun duvieres," à auzà ora l assessëur Achammer. Tl zënter dla scola messëssel for vester la sculées y i sculeies – y propi per auzé ora chësc pont fundamentel iel nce chësc documënt nuef, che muessa śën unì tëut n cunscidrazion tl nseniamënt. Per l assessëur provinziel Galateo mët la charta di sculeies y dla sculées la cundizion y l presupost che la scola posse inant se svilupé y tenì pea cun i svilups dla cumenanza.

La charta nueva porta ite regules plu tleres per la vita de scola da uni di y tën cont deplù dla tematiches coche la prevenzion, la sanità y la diversiteies tla vita de scola. Sëuraprò sotrisséiela la mpurtanza de na comunicazion ulache n ebe respet una dl auter y de na furmazion sun mesura di tëmps d’al didancuei. Plu cosses che l vën prezijà reverda i duvieres de cësa, la comunicazion y la cunlaurazion danter scola y familia: l vën oradechël cialà che nce i genitores de sculeies y sculées de majera età giape inant la comunicazions dla scola, sce l/la sculé/a ne l pruibësc nia per scrit. "I adatamënc fova debujën per renfurzé la scola coche luegia ulache l vën dat inant cunescënza. Y l ie debujën de regules tleres acioche la cunlaurazion danter scola, genitores y sculeies y sculées vede bën," à auzà ora l assessëur provinziel Alfreider.

Na situazion plu tlera saràl tl daunì nce tl ciamp dla mesures de desziplina che unirà dates dant ti regulamënc dla scoles. Atività soziela, culturela o generela de tëmp limità, che va a bën dla cumenanza de scola o n generel, uel nscila renfurzé la cuscienza de respunsabltà. Despusizions nueves iel nce per stlù ora sculeies y sculées dal nseniamënt y dala cumenanza de scola.

La delibera dla Jonta provinziela, ulache la charta ie unida data pro, ie di 28 de agost. Danora iel stat n pruzes de ejaminazion y cunsultazion de plu vares per abiné n cunsëns. Danter l auter iel unì scutà su la cunsultes provinzieles di sculeies y dla sculées y di genitores y dl cunsëi scolastich provinziel. Oradechël iel unì metù ite tla cherta revijiuneda prescrizions da pert dl Stat, coche per ejëmpl n con' dl mobbing y dl cybermobbing, coche nce d'autra minonghes dla trëi direzions de scola y furmazion. Chësta maniera de fé ie nce unida laudeda dala reprejentanzes dla sculées y di sculeies: "On pudù dì y auzé ora chël che nes sta a cuer. L nes ie pona nce unì dat audida, sibe dala politica che dala direzions dla scola y furmazion. L'elaurazion dl documënt à desmustrà che n possa abiné soluzions per mëter a jì deberieda na miëura scola," à sotrissà Julia Moosburger. Jan Paul Promberger se à dit a una de jì inant, tresora y do y do, cun l svilup dla charta y à nvià a fé che i cuntenuc dl documënt sibe danman per duc i sculeies y duta la sculées. Nce Marco Fauni à nvià a mplenì śën l papier cun vita.

La cherta di sculeies nueva vel per duta la scoles stateles (scoles elementeres, mesanes y autes) y per chëles de furmazion prufesciunela de duta trëi la grupes de rujeneda y ie bele n droa da chëst ann de scola 2026/27 inant.

red

  • Schlagwörter: