Scola y furmazion: la Jonta deliberea i criteres per auzé l paiamënt

La Jonta provinziela dà dant la curnisc – de mesaria n plus de 400 euro al mëns y valivamënt dl paiamënt danter la scoles provinzieles y chëles stateles  

BULSAN (USP). L proscimo var ie unì fat: la Jonta provinziela de Bulsan à deliberà ai 20 de merz la diretives per auzé l paiamënt tl ciamp dla furmazion. “Les ie la fundamënta per la proscima cuntratazions cun i sindacac per mëter n droa cuncretamënter dut cant. Nëus ulon avëi che l vënie auzà l paiamënt te na mesura tlera, ma nce iusta, che feje unì l lëur da nseniant dut ntëur plu atratif,” à spiegà l’assessëura per l personal Magdalena Amhof, che à ëila nstëssa fat la pruposta per la diretives che ie pona unides prejentedes ntan na cunferënza stampa deberieda cun i assessëures per la scola y furmazion Daniel Alfreider, Philipp Achammer y Marco Galateo ntan na cunferënza riesc do la senteda dla Jonta.

 Plu scioldi per duc chiche lëura tl ciamp dla furmazion

Tl zënter iel n travert tler aldò dl prugram de cualizion dla Jonta provinziela: mpliei tl ciamp dla furmazion dëssa davanië scialdi deplù. L ie preudù de auzé de mesaria za. 400 euro lordes al mëns. De ndut iel a despusizion 110 milions de euro al ann per l tëmp dal 2026 nchin al 2028. De chisc va 100 milions al ann ite tla pert per chëla che l paiamënt vën auzà y tl valivamënt danter nsenianc y nseniantes statei/les y provinziei/eles. Ai 20 de merz iel unì fissà i criteres aldò de chëi chësta soma vën pona partida ora.

 Tenì cont dla forfesc de davani, uneré l iter furmatif fat

Per i nsenianc y la nseniantes dla scoles stateles iel preudù de auzé l paiamënt reél aldò di scialieres de servisc de età, ma danter cërta sëides. “La forfesc danter chiche scumëncia y l personal che à bele laurà giut ne daussa nia jì massa adelerch,” à sotrissà Amhof. Na desferenziazion plu sterscia dëssel mé vester pra l personal zënza duc i presuposć damandei per ti jì permez al lëur.

 Valivamënt cun focus ai liviei de davani plu basc

Tl medemo mumënt dëssel do y do unì smendrà la desferënzies de davani danter personal nseniant dla scoles provinzieles y chëles stateles, plu avisa do l prinzip: medema prestazion, medemo paiamënt. Chësc valivamënt dëssa unì a s’l dé dantaldut per i liviei basc de davani. La gauja: mé tla prima pert dla vita de lëur ie l davani anuel al lordo per nsenianc statei plu bas. “Na revalutazion te chësta forma fajëssa unì chësc lëur sëuraprò plu nteressant per nseniantes jëunes y nsenianc jëuni,” da coche à auzà ora Amhof.

 Tenì cont dla cumplescità for majera y majera

L assessëur tudësch per la scola Achammer sotrissea che l paiamënt reél vën fat zënza che n se damande lëur sëuraprò. “Nëus ulon reagì ala pertendudes majeres y majeres tl ciamp dla furmazion. Chësc ie n var mpurtant – d’autra mesures uniràl do,” à dit Achammer. Na pert di mesuns dëssa ruvé avisa iló ulache nchinamò ne fòvel nia unì unerà assé la prestazions. De chësc sciacarea i sindacac deberieda cun la direzions dla scola y furmazion ntan mëises aposta de cuntratazion.

 Valorisazion dl lëur furmatif coche finamira

"Ie ulësse sotrissé cun forza na dezijion politica cuncreta: la cunscidrazion dl valor de chiche lëura di per di tl ciamp dla furmazion. Ëiles y ëi che à na ncëria mpurtanta per l daunì de nosta cumenanza. La scola ne n’ie nia mé na luegia per mparé, la ie na lerch ulache l vën metù su cumpetënzes, ulache l vën furmà zitadines y zitadins da cumpetënza y metù su upurtuniteies", à dit l assessëur talian per la scola Galateo.

La Jonta provinziela ie duta a una cun chësta mesura. “Propi tl ciamp furmatif ladin iel dezijif che la jënt dl raion vënie mutiveda a fé chësc lëur de nseniamënt, per seguré l sistem paritetich te n tëmp plu lonch. La furmazion ie la fundamënta de nosta cumenanza. N paiamënt sun mesura y atratif ie de chësc viers n var mpurtant y tl medemo mumënt na desmustrazion dla cunscidrazion dl valor de chësc lëur plën de respunsabltà,” sotrissea l assessëur provinziel ladin per la scola y furmazion Alfreider.

Śën muessun pra la mëises de cuntratazion tò la dezijion de coche la va inant. L travert dla Jonta provinziela ie inant chël de arjonjer n’acurdanza cun i sindacac l plu aslune che la va, per sotscrì l precuntrat che posse lascé pro de paië ora i paiamënc plu auc te na maniera retroativa dal scumenciamënt dl 2026.